Πόντος, κατά τον Hρόδοτο, τον Ξενοφώντα και άλλους αρχαίους ιστοριογράφους ονομάζεται η επιμήκης και ευρεία παραλιακή χώρα του Eυξείνου Πόντου, η οποία από χωροταξική άποψη περιλαμβάνει τα εδάφη ανάμεσα στο Φάση ποταμό, κοντά στον οποίο βρίσκεται η σημερινή πόλη Bατούμ της Γεωργίας, και την Hράκλεια την Ποντική. Στο εσωτερικό η περιοχή εκτείνεται σε βάθος 200 έως 300 χιλιομέτρων.

Η ιστορική επιστήμη αποδέχεται ως βέβαιο πως μόνο τον 8ο π.Χ. αιώνα και ύστερα Ελληνες εγκαταστάθηκαν στην περιοχή του Μικρασιατικού Πόντου και ίδρυσαν πόλεις και αποικίες. Πρώτη ιδρύθηκε από την ιωνική Μίλητο στις αρχές του 8ου π.Χ. αιώνα η αποικία Σινώπη, που με τη σειρά της έγινε μητρόπολη και ίδρυσε και αυτή, όπως και άλλες πόλεις, αποικίες στα ανατολικά της. Ετσι, ολόκληρη η βόρεια ακτή της Μικράς Ασίας γέμισε ελληνικές αποικίες. Ανάμεσα τους η Αμισός (Σαμψούντα, 450 π.Χ.), η Κερασούντα και η Τραπεζούντα. (756 π.Χ.). Χαρακτηριστικό είναι πως όλες οι αποικίες αυτές είναι παραλιακές, όπου η γη είναι ευφορώτατη και αυτές συγκεντρώνουν όλη την πλούσια παραγωγή των μεσογείων.

Ο χαρακτήρας αυτός των ελληνικών πόλεων στο Μικρασιατικό Πόντο διατηρήθηκε και στους επόμενους αιώνες. Σε όλη τη διάρκεια των αιώνων που πέρασαν από τον πρώτο αποικισμό, ο Πόντος κράτησε την ελληνικότητα του, όπως παραδέχτηκε και ο αμφισβητίας Φαλμεράϋερ, ανέπτυξε τον ιδιόχρωμο πολιτισμό του, τις επιστήμες και την οικονομία του. Μας έδωσε στην αρχαιότητα τον κυνικό Διογένη, τον Ηρακλείδη τον Ποντικό, τον Διϊφιλο, τον Στράβωνα, στο μεσαίωνα τον Βησσαρίωνα και τόσους άλλους, και στους νέους χρόνους τους Καρατζάδες, τους Μουρούζηδες, τους Υψηλάντες και άλλους.